PUBLICZNE PRZEDSZKOLE NR 17 IM. KRASNALA HAŁABAŁY W PILE
E-mail: pp17@przedszkole17.pila.pl Tel.: 672-141-196

LOGOPEDA

Jesteś tutaj: Lewe menu / SPECJALIŚCI / LOGOPEDA

21 marca - Światowy Dzień Osób z Zespołem Downa

Czym jest Zespół Downa i jakie są przyczyny jego wystąpienia u dziecka?

Zespół Downa to zaburzenie rozwojowe, powstałe na skutek wystąpienia dodatkowego, nadprogramowego 21 chromosomu . Po raz pierwszy zespół Downa został opisany w 1862 roku przez angielskiego lekarza Johna Langdona Downa.
Częstość występowania tej przypadłości wynosi przeciętnie 1 na 600 urodzeń. Przyczyną wystąpienia dodatkowego chromosomu w każdej komórce dziecka jest nieprawidłowy rozdział chromosomów przy powstawaniu komórek potomnych.
Wyróżnia się trzy postacie zespołu Downa:
I. trisomia prosta – najczęstsza postać zespołu Downa, występuje w ok. 90% przypadków. Powstaje w trakcie wytwarzania się komórek jajowych, plemników. Polega na nieprawidłowym podzieleniu się chromosomów, co oznacza, że w jądrze każdej komórki powstają trzy chromosomy 21 pary. Występuje w komórkach rozrodczych zdrowych rodziców przypadkowo, niedziedzicznie. Ryzyko urodzenia dziecka z trisomią prostą wzrasta wraz z wiekiem rodziców;
II. trisomia translokacyjna – obejmuje ok. 6% wszystkich przypadków zespołu Downa. Powodowana jest przez przeniesienie fragmentu 21 chromosomu na inny chromosom, może być uwarunkowana genetycznie (gdy jedno z rodziców jest nosicielem translokacji, nie ma objawów choroby, ale produkuje gamety z wadliwym materiałem genetycznym);
III. mozaicyzm – występuje, gdy w organizmie występują jednocześnie komórki prawidłowe i trisomiczne. Jest to rzadka odmiana zespołu Downa, występuje jedynie w ok. 3% przypadków.

Czym charakteryzuje się osoba z zespołem Downa?

Do cech somatycznych, charakteryzujących osobę z zespołem Downa, zalicza się przede wszystkim:
 małą, okrągłą głowę ze spłaszczoną potylicą,
 płaski profil twarzy,
 wystające kości jarzmowe,
 mały, krótki i szeroki nos z zapadniętą nasadą, przy której znajduje się tzw. zmarszczka nakątna,
 małe, zaokrąglone uszy o uproszczonej rzeźbie,
 oczy w kształcie migdałów (skośnie usytuowane szpary powiekowe),
 wydatne, często rozchylone wargi,
 szeroki, gruby i pofałdowany język.
Charakterystyczne dla zespołu Downa są także zaburzenia wzrostu, rozwoju i dojrzewania, a także zmiany strukturalne mózgu. U dużej części dzieci z zespołem Downa występuje wrodzona wada serca, stwarzająca ryzyko wystąpienia nadciśnienia płucnego.
Ponadto wskutek wystąpienia zespołu genetycznego u dziecka występują także dysfunkcje i wady postawy, wady układu pokarmowego, zaburzenia funkcji narządu wzroku i słuchu,  wady wrodzone układu oddechowego i niedojrzałość układu odpornościowego.
 Większość osób z zespołem Downa przejawia niepełnosprawność intelektualną od stopnia lekkiego do umiarkowanego. Takie osoby potrzebują stałego wsparcia, przede wszystkim specjalnej edukacji, opieki i rehabilitacji. 

Czy osoby z zespołem Downa mogą normalnie funkcjonować?

Oczywiście! Pewna grupa osób z zespołem Downa jest w stanie osiągnąć takie same umiejętności, co osoby zdrowe, choć zajmuje im to więcej czasu.
„Jak wszyscy ludzie na świecie, także osoby z zespołem Downa różnią się między sobą. Mają odmienne temperamenty, osobowości, uzdolnienia i zamiłowania. Dziecko z zespołem Downa jest więc przede wszystkim indywidualnością, a nie przypadkiem medycznym. Na rozwój i umiejętności dziecka z zespołem Downa, tak jak na wszystkie dzieci, ma wpływ przede wszystkim rodzina i szersze środowisko”.
(A. Sobolewska „Cela. Odpowiedź na zespół Downa”)
Dzięki odpowiedniemu wsparciu społecznemu, informacyjnemu, emocjonalnemu i instrumentalnemu osoby z zespołem Downa jak i jej rodziny, można osiągnąć pozytywne efekty, wpłynąć na jakość funkcjonowania w społeczeństwie.
Zdaniem specjalistów najskuteczniejszą terapią dla ludzi niepełnosprawnych jest okazanie im akceptacji ze strony otoczenia – najważniejsze jest, by pomiędzy osobami niepełnosprawnymi a zdrowymi nie istniały żadne bariery.

21 marca obchodzony jest Światowy Dzień Osób z Zespołem Downa, ustanowiony w 2005 roku z inicjatywy Europejskiego Stowarzyszenia Zespołu Downa. Od 2012 roku patronat nad obchodami tego dnia sprawuje Organizacja Narodów Zjednoczonych. Nieprzypadkowo dzień ten przypada właśnie 21 marca – w końcu zespół Downa powoduje trisomia 21 pary chromosomów.
Jak co roku organizatorzy przygotowują wydarzenia, mające na celu promowanie praw osób z zespołem Downa do pełnego uczestniczenia w życiu społecznym, a także zwiększanie świadomości na temat tego zespołu genetycznego.
Przyjęło się, że w tym dniu – na znak integracji z osobami z zespołem Downa – zakładamy dwie kolorowe skarpetki nie do pary. Dwie różne skarpetki symbolizują niedopasowanie społeczne i genotypowe, z jakim borykają się osoby z tą wadą genetyczną.


Artykuł opracowany na podstawie:
 Marta Bolińska, Wobec zespołu Downa. Poznawanie siebie i świata (na podstawie „Celi” Anny Sobolewskiej). Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach.
 www.bardziejkochani.pl
 www.niepełnosprawni.pl

WPŁYW WYSOKICH TECHNOLOGII NA ROZWÓJ POZNAWCZY DZIECKA

Wysokie technologie są wizytówką współczesnego świata i trudno wyobrazić sobie dziś funkcjonowanie bez urządzeń mobilnych – smartfonów, tabletów czy laptopów. Urządzenia mobilne towarzyszą nam na co dzień jako narzędzia pracy, są środkiem podtrzymywania kontaktów społecznych, bywają także formą spędzania czasu wolnego. Niestety coraz częściej stają się także obiektem zainteresowania naszych pociech.

Według badań neurobiologów wysokie technologie mają niekorzystny wpływ na rozwój fizyczny, intelektualny i emocjonalny. Już niemowlęta stymulowane wysokimi technologiami przejawiają zachowania wskazujące na opóźnienie rozwoju intelektualnego, opóźnienia w rozwoju mowy, zabawy oraz kształtowania umiejętności społecznych, obniżenie sprawności motorycznej.

 Media wizualne poprzez nadmierne stymulowanie prawej półkuli mózgu hamują rozwój lewej półkuli, odpowiadającej za uczenie się języka mówionego i pisanego, stąd u dzieci oglądających telewizję kilkadziesiąt minut do kilku godzin można zaobserwować niepokojące stany i zachowania, między innymi: ciągłe rozpraszanie uwagi, opóźnienie lub brak rozwoju mowy, niechęć do słuchania bajek lub oglądania obrazków statycznych (np. ilustracji w książkach).

Długotrwała stymulacja wysokimi technologiami może powodować u dzieci w wieku przedszkolnym zaburzenia koncentracji, problemy z nawiązywaniem relacji rówieśniczych, nadpobudliwość, przemęczenie, zaburzenia snu, niepełne rozumienie języka.

Małe dziecko, które ma kontakt z nowoczesnymi technologiami, koncentruje uwagę swojego umysłu na zadaniach z nimi związanymi (sprawna obsługa smartfona, włączenie bajki lub gry, wyszukanie odpowiedniego programu telewizyjnego), tym samym oddalając się od nauki podstawowych umiejętności społecznych – nawiązywania kontaktów i relacji z innymi ludźmi, rozpoznawania ich emocji, odczytywania wyrazu twarzy, wspólnego spędzania czasu z bliskimi.

Dziecko – aby rozwijać się prawidłowo – już w pierwszych latach życia potrzebuje wielu intensywnych bodźców, ponieważ za pomocą zmysłów poznaje otaczający je świat.

Łatwo zobrazować tę zależność prostym przykładem: Kiedy dziecko chwyta w dłoń jabłko, nie tylko je widzi, ale także czuje jego zapach, wyczuwa jego kształt, próbując poznaje smak. Jeżeli to samo jabłko pokaże się dziecku na ekranie, to poziom poznania jest zdecydowanie niższy, gdyż opiera się jedynie na wrażeniu wzrokowym - bez odniesienia do rzeczywistości.

Płaski obraz z ekranu nie tworzy rzeczywistej reprezentacji istniejącego przedmiotu!

Obcowanie z nowinkami technologicznymi nie zastąpi dziecku samodzielnej eksploracji otoczenia, poznawania reguł i zasad rządzących otaczającym je światem, przebywania z drugim człowiekiem i nauki funkcjonowania w społeczeństwie.

Strat poznawczych dziecka spowodowanych długotrwałą ekspozycją na wysokie technologie nie da się nadrobić.

Aby uniknąć zgubnych skutków ekspozycji dziecka na technologię cyfrową:

  • zachęcaj je do wspólnej zabawy rozwijającej kreatywność i wyobraźnię,
  • umożliwiaj mu przebywanie i zabawę na świeżym powietrzu (dzieci w wieku przedszkolnym przejawiają naturalną potrzebę ruchu),
  • czytaj dziecku książki, opowiadaj bajki,
  • tłumacz świat – rozmawiaj z dzieckiem, staraj się uczestniczyć w jego rozwoju społecznym i emocjonalnym, ucz nazywać emocje i doradzaj, w jaki sposób radzić sobie z nimi,
  • baw się razem z dzieckiem, zachęcaj je do uczestnictwa w codziennych czynnościach (np. w przygotowywaniu posiłku),
  • rozbudzaj ciekawość poznawczą dziecka,
  • pamiętaj, że dla swojego dziecka jesteś najważniejszym nauczycielem, przewodnikiem, a jednocześnie wzorem do naśladowania – to, co jesteś w stanie mu zaoferować i czego nauczysz je w najwcześniejszych latach jego życia, będzie niewątpliwie inwestycją w dalszy rozwój intelektualny, emocjonalny i społeczny Twojego dziecka.